Πέρα από το νομικό σκέλος σχετικά με τη διενέργεια ή μη του δημοψηφίσματος, το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης καλείται να συζητήσει συνολικά για την αναπτυξιακή προοπτική του εκθεσιακού φορέα
της Βαρβάρας Ζούκα
Με την πολιτική αντιπαράθεση να βρίσκεται στα άκρα, με ανοιχτά μείζονα νομικά ζητήματα και με φόντο την αναπτυξιακή προοπτική όχι μόνον του εθνικού εκθεσιακού φορέα, αλλά συνολικά της Θεσσαλονίκης, το δημοτικό συμβούλιο συγκαλείται την Τετάρτη 1 Απριλίου σε μια από τις κρισιμότερες συνεδριάσεις του, στην οποία θα λάβει τις τελικές αποφάσεις του για τη ΔΕΘ.
Την πρωτοβουλία της σύγκλησης του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης ανέλαβε ο πρόεδρος του οργάνου Σπύρος Βούγιας στην προβλεπόμενη χρονική περίοδο του ενός μήνα από την ημέρα που του παραδόθηκε το αίτημα για τη διενέργεια δημοψηφίσματος για το μέλλον της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης. Το αίτημα που κατατέθηκε στον δήμο Θεσσαλονίκης αφορά τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου, τη διατήρηση περιορισμένου αριθμού περιπτέρων και τη μεταφορά των μεγάλων εκθεσιακών δραστηριοτήτων στη Σίνδο, μια προοπτική, ωστόσο, που πλέον δεν βρίσκεται στο τραπέζι.
Ο γρίφος των υπογραφών και η νομιμότητα
Ο πρώτος κρίσιμος γρίφος τον οποίο καλείται να λύσει το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης έχει να κάνει με το ζήτημα των υπογραφών, το οποίο καθορίζει και αν πληρούνται οι προϋποθέσεις, ώστε το αίτημα για τη διενέργεια του δημοψηφίσματος να θεωρηθεί νόμιμο.
Η Οργανωτική Επιτροπή για το δημοψήφισμα παρέδωσε αρχικά μια λίστα με τα ονόματα 23.214 πολιτών, που υποστήριζαν το αίτημα για τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Ωστόσο, οι αρμόδιες δημοτικές υπηρεσίες έκριναν ότι τα στοιχεία αυτά ήταν ελλιπή, καθώς δεν συνοδεύονταν από τις απαιτούμενες υπογραφές.
Για το θέμα αυτό εξελίχθηκε διαμάχη σε υψηλούς τόνους, με αποτέλεσμα ο δήμος να απευθυνθεί στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Παράλληλα, η Οργανωτική Επιτροπή προχώρησε στην κατάθεση και συμπληρωματικών στοιχείων, που ωστόσο και πάλι δεν κρίνονται επαρκή από τις αρμόδιες δημοτικές υπηρεσίες, καθώς οι χειρόγραφες υπογραφές που κατατέθηκαν είναι πολύ λίγες και δεν καλύπτουν τις προϋποθέσεις του νόμου για τη διενέργεια δημοψηφίσματος.
Για να λάβει τις τελικές αποφάσεις του για το θέμα αυτό, το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης θα κληθεί να εξετάσει κατ’ αρχάς το αίτημα της Οργανωτικής Επιτροπής καθώς επίσης τις σχετικές εισηγήσεις της Διεύθυνσης Μητρώου Πολιτικών και της Νομικής Υπηρεσίας του δήμου όπως και τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, εφόσον παραδοθεί στον δήμο Θεσσαλονίκης μέχρι την ημέρα της κρίσιμης συνεδρίασης.
Οι συσχετισμοί και οι γραμμές σύγκρουσης
Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδηςέχει ξεκαθαρίσει σε όλους τους τόνους ότι θα προχωρήσει τη διαδικασία για τη διενέργεια του δημοψηφίσματος, μόνον εφόσον συντρέχουν όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις «με διαφάνεια, ενότητα και αξιοπιστία». Παράλληλα, ο κ. Αγγελούδης τονίζει σε κάθε ευκαιρία ότι δεν υπάρχει δήμαρχος Θεσσαλονίκης ο οποίος θα συναινούσε στη μεταφορά της ΔΕΘ εκτός Θεσσαλονίκης.
Αυτά τα δύο στοιχεία μαζί με το γεγονός ότι το αίτημα για δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στον χώρο της ΔΕΘ έχει ήδη ικανοποιηθεί, καθώς υπό την πίεση δήμου και φορέων το αρχικό σχέδιο ανάπλασης της Διεθνούς Εκθέσεως έχει μεταβληθεί, αναμένεται να καθορίσουν τη στάση που θα τηρήσουν οι 26 δημοτικοί σύμβουλοι της Ομάδας για τη Θεσσαλονίκη του Στέλιου Αγγελούδη.
Ο επικεφαλής της παράταξης της μείζονος αντιπολίτευσης Κωνσταντίνος Ζέρβας έχει διατυπώσει τη γνώμη ότι το δημοψήφισμα πρέπει να διεξαχθεί «εφόσον έχουν συγκεντρωθεί οι αναγκαίες υπογραφές», εκφράζοντας παράλληλα την πλήρη διαφωνία του με τη διατύπωση του ερωτήματος που προτείνεται από την Οργανωτική Επιτροπή, το οποίο ο ίδιος χαρακτηρίζει ως «παραπλανητικό». «Είναι υγιές και θεμιτό ο ακτιβισμός να οδηγεί σε δημοψηφίσματα. Δεν είναι υγιές τα δημοψηφίσματα να περιορίζονται σε εργαλεία ακτιβισμού χωρίς πραγματική συμμετοχή και αποτελέσματα», είπε σε πρόσφατη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου.
Η τελευταία αποστροφή του λόγου του κ. Ζέρβα είχε προκαλέσει έντονη ενόχληση από την πλευρά του επικεφαλής του συνδυασμού «Θεσσαλονίκη για Όλους» Σπύρου Πέγκα, που μαζί με την «Πόλη Ανάποδα» ανήκουν στην Οργανωτική Επιτροπή για το δημοψήφισμα. Ο κ. Πέγκας έχει αντιπαρατεθεί με τη δημοτική αρχή, κατηγορώντας την ότι «θα εξαντλήσει κάθε δυνατότητα, για να μην υλοποιήσει το δημοψήφισμα». Σε ανάλογο ύφος και ο Νίκος Νικήσιανης εκ μέρους της «Πόλης Ανάποδα» κάνει λόγο για απόφαση τόσο της διοίκησης του δήμου Θεσσαλονίκης όσο και της κυβέρνησης να αποφύγουν το δημοψήφισμα.
Ο επικεφαλής του συνδυασμού «Όλοι Εμείς» Δρόσος Τσαβλής έχει απευθύνει κάλεσμα «να μην παρασυρόμαστε από φωνές διχόνοιας». «Υπογράψαμε να γίνει το δημοψήφισμα, για να μην περάσει το αρχικό σχέδιο ανάπλασης, που προέβλεπε μπετόν και realestate», υπογραμμίζει ο κ. Τσαβλής, προσθέτοντας ότι η διοίκηση Αγγελούδη κατάφερε να πετύχει όλα όσα διεκδικούσε το τοπικό δημοψήφισμα, πριν καν αυτό διεξαχθεί. «Ποιος μπορεί να διαμαρτύρεται, όταν το σχέδιο ανάπλασης που πέτυχε η δημοτική αρχή να επιβάλει ακόμη και στην πολιτεία περιλαμβάνει αύξηση του υφιστάμενου πρασίνου κατά 120 στρέμματα;», διερωτάται μεταξύ άλλων ο κ. Τσαβλής.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της παράταξης «Θεσσαλονίκη – Μακεδονία» Στέργιος Καλόγηρος έχει τοποθετηθεί καθαρά κατά της διεξαγωγής δημοψηφίσματος, κάνοντας λόγο για «δημοψήφισμα – μαϊμού» και προειδοποιώντας με προσφυγή στην ελληνική δικαιοσύνη.
Δύο δεδομένα ανατρέπουν το αρχικό ερώτημα
Το ερώτημα με βάση το οποίο έγινε η συλλογή των υπογραφών είναι εκτενές και ουσιαστικά περιγράφει μια πρόταση για την αξιοποίηση της έκτασης της ΔΕΘ: «Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε μητροπολιτικό πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές και ταυτόχρονα (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες, και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;».
Ωστόσο, δύο κρίσιμα δεδομένα έχουν μεταβάλλει το πλαίσιο: 1. Η επιλογή για μεταφορά εκθεσιακών δραστηριοτήτων στη Σίνδο, σε χώρο του ΔΙΠΑΕ, πλέον δεν υφίσταται, καθώς ο πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος Σταμάτης Αγγελόπουλος έχει ξεκαθαρίσει ότι ο χώρος αυτός θα αξιοποιηθεί από το πανεπιστήμιο για τη δημιουργία φοιτητικών εστιών και 2. Έχει γίνει αποδεκτό το αίτημα της πόλης για δημιουργία στον χώρο της ΔΕΘ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, μητροπολιτικού πάρκου 120 στρεμμάτων, αφού το αρχικό σχέδιο ανάπλασης, το οποίο προέβλεπε παράλληλα με τις εκθεσιακές δραστηριότητες την ανέγερση ξενοδοχείου και τη δημιουργία εμπορικού κέντρου έχει ήδη ανατραπεί υπό την πίεση των αντιδράσεων των φορέων και των πολιτών της Θεσσαλονίκης.
Το μήνυμα Μητσοτάκη και ο ορίζοντας του 2030
Κατά την επίσκεψή του στη Θεσσαλονίκη, την περασμένη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στο περιθώριο συναντήσεων που είχε, έστειλε το μήνυμα ότι το έργο ανάπλασης της ΔΕΘ είναι ώριμο και δεν πρέπει να χαθεί χρόνος για την υλοποίησή του.
Ο νέος πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo Χρήστος Τσεντεμεΐδης έχει σημειώσει ότι το σχέδιο ανάπλασης της ΔΕΘ προχωρά με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030. Όπως μάλιστα έχει πει,η νέα ΔΕΘ δεν θα αποτελεί έναν απλό εκθεσιακό και συνεδριακό χώρο, αλλά θα είναι ένα πολυλειτουργικό αστικό πάρκο. Σύμφωνα με τους άξονες που έχει παρουσιάσει, με την ολοκλήρωση των έργων ανάπλασης το 70% της σημερινής έκτασης θα είναι μητροπολιτικό πάρκο, ενώ από τα 37 υφιστάμενα κτίρια θα μείνουν μόνον επτά, εκ των οποίων δύο υπερσύγχρονα εκθεσιακά περίπτερα. Τα υπόλοιπα θα είναι ο Πύργος του ΟΤΕ, το MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το διατηρητέο περίπτερο EssoPappas, το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο και το συνεδριακό κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης»,το οποίο θα ανακαινιστεί.
Για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου 120 σε σύνολο 167 στεμμάτων έχει διαβεβαιώσει και ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Υπερταμείου Στέφανος Θεοδωρίδης.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πολιτική», 29-3-2026)