της Βαρβάρας Ζούκα
Σε χρονιά – ορόσημο για μια σειρά εμβληματικών παρεμβάσεων, που καθορίζουν όχι μόνο τη λειτουργία, αλλά και την αναπτυξιακή ταυτότητα της Θεσσαλονίκης, αναδεικνύεται το 2026. Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν την εξέλιξη σειράς κρίσιμων έργων, από την ανάπλαση της ΔΕΘ μέχρι την ενοποίηση του παραλιακού μετώπου και από την ανάδειξη της ιστορικής Αριστοτέλους μέχρι το πάρκο μνήμης στην πλατεία Ελευθερίας. Οι μεγάλες αστικές αναπλάσεις μαζί και με την επέκταση του μετρό προς την Καλαμαριά συνθέτουν τον χάρτη των δέκα εμβληματικών έργων που αναμένεται να σφραγίσουν την πορεία της Θεσσαλονίκης μέσα στο 2026.
1. Πεζοδρόμηση Αγίας Σοφίας
Η δεύτερη φάση των έργων πεζοδρόμησης της Αγίας Σοφίας, στο τμήμα από την οδό Τσιμισκή μέχρι και την παραλιακή λεωφόρο, είναι το πρώτο εμβληματικό έργο το οποίο θα τρέξει στη Θεσσαλονίκη μέσα στην καινούρια χρονιά. Το έργο είναι έτοιμο να ξεκινήσει εδώ και μήνες, καθώς έχει ήδη υπογραφεί η σύμβαση για την ανάθεσή του, αλλά επελέγη η έναρξή του να γίνει με την έλευση του νέου έτους, ώστε να μη διαταραχθεί η λειτουργία της πόλης και της αγοράς κατά τη διάρκεια της εορταστικής περιόδου των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Και σε αυτό το δεύτερο κομμάτι της η Αγίας Σοφίας θα αποκτήσει ανάλογη εικόνα με αυτή του εμπορικού πεζόδρομου που διαμορφώθηκε πριν από χρόνια στο τμήμα πάνω από την Τσιμισκή. Η αρχική μελέτη για τη δεύτερη φάση των έργων ανάπλασης στην Αγίας Σοφίας έχει τροποποιηθεί με πρωτοβουλία της διοίκησης του Στέλιου Αγγελούδη στον δήμο Θεσσαλονίκης. Στο κομμάτι από την Τσιμισκή μέχρι και τη Μητροπόλεως θα διαμορφωθεί δρόμος ήπιας κυκλοφορίας, ώστε να υπάρχει μια διέξοδος για την κίνηση των οχημάτων. Μπροστά από τη Μητρόπολη θα διαμορφωθεί μια μεγάλη πλατεία, καθώς ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος έχει δώσει τη συναίνεσή του, ώστε να πάψει να υφίσταται το περιτοίχιο και ο χώρος να ανοίξει.
- Ανάπλαση του άξονα της Αριστοτέλους
Με καθυστερήσεις σε σχέση με τα χρονοδιαγράμματα που αρχικά είχαν ανακοινωθεί από τη νέα δημοτική αρχή, αναμένεται μέσα στο 2026 η δημοπράτηση του έργου ανάπλασης της πλατείας και του ιστορικού άξονα της Αριστοτέλους. Οι καθυστερήσεις στην εξέλιξη του έργου έχουν να κάνουν με αλλαγές που ζητήθηκαν αναφορικά με τη χωροθέτηση των τραπεζοκαθισμάτων, την προστασία ορισμένων δέντρων που υπάρχουν στην Αριστοτέλους και τη διασφάλιση της ιστορικότητας του χώρου. Το έργο ανάπλασης της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους εντάχθηκε προς χρηματοδότηση στο ΕΣΠΑ της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας με σχετική απόφαση που υπογράφηκε από την περιφερειάρχη Αθηνά Αηδονά.
- Πάρκο μνήμης στην πλατεία Ελευθερίας
Ο σκόπελος των προσφυγών, που έχει οδηγήσει σε σοβαρές καθυστερήσεις το έργο της βιοκλιματικής ανάπλασης της πλατείας Ελευθερίας, προσδοκάται ότι θα ξεπεραστεί μέσα στο 2026, ώστε να ξεκινήσουν τα έργα για το πάρκο μνήμης, το οποίο οραματίστηκε ο αείμνηστος Γιάννης Μπουτάρης και ανέλαβε τη δέσμευση να υλοποιήσει ο σημερινός δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης. Η δημιουργία του πάρκου μνήμης στην πλατεία Ελευθερίας ήταν το πρώτο μεγάλο έργο το οποίο δημοπράτησε η διοίκηση του Στέλιου Αγγελούδη αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της στον δήμο Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, παρά τις προσπάθειες της δημοτικής αρχής και παρά το γεγονός ότι εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση μέσω του Πράσινου Ταμείου, το έργο μετρά καθυστερήσεις κοντά δύο ετών, καθώς εταιρείες που συμμετείχαν στον διαγωνισμό το μπλοκάρουν με επάλληλες προσφυγές η μία εναντίον της άλλης.
- Ξύλινο ντεκ στην παλιά παραλία
Για το πρώτο τετράμηνο του 2026 έχει προσδιορίσει η δημοτική αρχή τη δημοπράτηση του έργου που αφορά την επέκταση της παλιάς παραλίας με την κατασκευή ξύλινου καταστρώματος, σε μήκος 1.100 μέτρων από το ύψος του Λευκού Πύργου μέχρι και το λιμάνι. Στο πλαίσιο της σχεδιαζόμενης διεύρυνσης του δημόσιου χώρου στην παλιά παραλία, προβλέπεται ποδηλατόδρομος αμφίδρομης κίνησης με πλάτος τρία μέτρα. Ειδικότερα, η χάραξη του νέου ποδηλατόδρομου γίνεται επί του υφιστάμενου κρηπιδώματος σε απόσταση 0,90μ. από το όριό του με το οδόστρωμα. Στη συνέχεια τοποθετείται η λωρίδα κίνησης τυφλών. Παράλληλα, προγραμματίζονται συνοδά έργα, όπως αστικά καθιστικά, αναβαθμοί, ηλεκτροφωτισμός, κλίμακες διάσωσης, έργα ομβρίων και αποχέτευσης κ.ά. Στο ξύλινο κατάστρωμα διαμορφώνονται χωρικές ενότητες διαφορετικών επιπέδων, σε επιλεγμένα σημεία, που δημιουργούν χωρικά επεισόδια κατά μήκος της διαδρομής, όπως στους άξονες της Αριστοτέλους και της Αγίας Σοφίας. Μέσα από αυτές τις παρεμβάσεις αναδεικνύονται οι προβολές της πόλης προς το παραλιακό μέτωπο και ενισχύεται η σύνδεσή τους με το ντεκ.
- Αναπλάσεις σε Διοικητηρίου και πλατεία Δημοκρατίας
Μέσα στο 2026, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από τη δημοτική αρχή, αναμένεται να τρέξουν οι διαδικασίες και για τα έργα ανάπλασης της πλατείας Διοικητηρίου καθώς και της πλατείας Δημοκρατίας, στην περιοχή Βαρδαρίου. Και τα δύο έργα, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκούς πόρους της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, έχουν ήδη λάβει εγκρίσεις από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Η ανάπλαση της πλατείας Δημοκρατίας εκτιμάται ότι θα προχωρήσει πιο άμεσα, καθώς η μελέτη του έργου εγκρίθηκε με μηδαμινές παρατηρήσεις από το ΚΑΣ, ενώ για την περίπτωση της πλατείας Διοικητηρίου οι παρατηρήσεις που έγιναν είναι πιο σύνθετες ως προς την αντιμετώπισή τους. Τα έργα που σχεδιάζονται για την αξιοποίηση της πλατείας Διοικητηρίου πλέον αφορούν αποκλειστικά την προστασία των αρχαιοτήτων και την απόδοση σε δημόσια χρήση της πλατείας που υπήρχε μεταξύ της Αγίου Δημητρίου, της Βενιζέλου, της Ολύμπου και της Κυπρίων Αγωνιστών. Από την εξίσωση έχει βγει οριστικά ο παράγοντας που σχετίζεται με την παράλληλη δημιουργία στον χώρο υπόγειου πάρκινγκ, ο οποίος επί σειρά ετών λειτουργούσε ανασταλτικά για κάθε προσπάθεια ανάπλασης που επιχειρούνταν. Σε ό,τι αφορά την ανάπλαση της Δημοκρατίας και της ευρύτερης περιοχής όπως και των διαδρομών δίπλα από τα δυτικά βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης, κύριος στόχος της παρέμβασης είναι να αποκατασταθεί ο λειτουργικός ρόλος της πλατείας και να αποδοθεί σημαντικός χώρος στους πεζούς. Παράλληλα, προβλέπονται η ενίσχυση του πρασίνου στην περιοχή αλλά και η αναβάθμιση του φωτισμού στον δημόσιο χώρο. Ακόμη, στο έργο θα περιληφθούν η διαμόρφωση και η ανάπλαση της οδού Ειρήνης με την τριγωνική εκβολή της προς την οδό Αγίου Δημητρίου όπως και η διαμόρφωση των οδών Μοσκώφ και Δαναΐδων.
- Επέκταση του μετρό στην Καλαμαριά
Μετά το Πάσχα αναμένεται να παραδοθεί η επέκταση του μετρό στην Καλαμαριά, που θα διευκολύνει σημαντικά στις καθημερινές μετακινήσεις τους χιλιάδες πολίτες. Η επέκταση προς Καλαμαριά θα παραδοθεί προς χρήση με καθυστέρηση σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα που αρχικά είχε ανακοινωθεί. Σύμφωνα με τα επικρατέστερα σενάρια, το μετρό θα φτάσει στην Καλαμαριά, στην Αρετσού, στη Νέα Κρήνη και στη Μίκρα περίπου δύο εβδομάδες μετά το Πάσχα. Για τη λειτουργία των σταθμών της επέκτασης θα χρειαστεί να ξανακλείσει η βασική γραμμή του μετρό για περίπου έναν μήνα και πρωταρχική επιδίωξη της ηγεσίας του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών είναι να μην επηρεαστεί η λειτουργία της αγοράς της πόλης κατά την πασχαλινή περίοδο.
- Δυτικός προαστιακός σιδηρόδρομος
Μέσα στην καινούρια χρονιά αναμένεται να ξεκινήσουν τα έργα για την ανάπτυξη του προαστιακού σιδηρόδρομου Δυτικής Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για ένα έργο με προϋπολογισμό 15 εκατ. ευρώ, το οποίο προχωρά με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του Προγράμματος «Μεταφορές» του ΕΣΠΑ 2021-2027. Σύμφωνα με τη σχετική πρόσκληση που εκδόθηκε με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση σε συνεργασία με τον αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών Κωνσταντίνο Κυρανάκη, προβλέπεται η ανάπτυξη του προαστιακού σιδηρόδρομου Δυτικής Θεσσαλονίκης με αξιοποίηση της υφιστάμενης υποδομής και κατασκευή όλων των απαραίτητων έργων (νέες αποβάθρες, στέγαστρα, πεζογέφυρες, Η/Μ εγκαταστάσεις, χώρους στάθμευσης και έργα πρόσβασης) καθώς και την εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων σηματοδότησης και ηλεκτροκίνησης. Το νέο δίκτυο θα περιλαμβάνει επτά σιδηροδρομικές στάσεις: Σίνδου, Αγχιάλου, Διαβατών, Κορδελιού, Επτανήσου, Μενεμένης και Νέου Σ.Σ. Θεσσαλονίκης. Θα αναπτυχθεί σε δύο κλάδους από τα δυτικά (προς Σίνδο και προς Αγχίαλο – Διαβατά) και σε έναν ενιαίο κλάδο προς τα ανατολικά (έως τον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης). Παράλληλα, θα γίνει καμπάνια ενημέρωσης, ώστε να αυξηθούν τα δρομολόγια που σήμερα φτάνουν μέχρι τη Σίνδο και το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος.
- Ανάπλαση ΔΕΘ
Μέσα στην καινούρια χρονιά αναμένονται τα επόμενα βήματα για την ανάπλαση του διεθνούς εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου της Θεσσαλονίκης, που πλέον θα γίνουν με ευθύνη του Υπερταμείου. Το αρχικό σχέδιο για την ανάπλαση της ΔΕΘ πρόκειται να μεταβληθεί, όπως έχει ανακοινωθεί και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, στην κατεύθυνση της μείωσης των κτιριακών όγκων και της αύξησης του χώρου που θα διατεθεί για πράσινο. Το μητροπολιτικό πάρκο πρόκειται να χρηματοδοτηθεί με ευρωπαϊκούς πόρους της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, ενώ στα έργα ανάπλασης των εκθεσιακών και συνεδριακών χώρων δεν θα υπάρχει εμπλοκή ιδιώτη.
- Μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά
Μέσα στο 2026, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις τις οποίες έχει αναλάβει ο δήμαρχος Παύλου Μελά Δημήτρης Ασλανίδης, πρόκειται να αποδοθεί στη χρήση των πολιτών το μητροπολιτικό πάρκο Παύλου Μελά, έργο που μετρά πολυετείς καθυστερήσεις. Στο πρώην στρατόπεδο Παύλου Μελά, παράλληλα με το μεγάλο μητροπολιτικό πάρκο, θα λειτουργήσουν το νέο δημαρχείο, η Έκθεση Εθνικής Αντίστασης και το Μουσείο όπου θα φιλοξενηθούν τα ευρήματα του μετρό.
- Ανάπλαση παραλιακού μετώπου
Καθοριστικό αναμένεται το 2026 σε σχέση με το εμβληματικό έργο που έχει σχεδιάσει η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας για την ενοποίηση και την ανάπλαση του παραλιακού μετώπου της Θεσσαλονίκης, σε μήκος 40 χλμ. από το Καλοχώρι μέχρι και το Αγγελοχώρι. Μέσα στην καινούρια χρονιά αναμένεται να εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα, που θα επιτρέψει την υλοποίηση του σχεδιασμού.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πολιτική», 3-1-2026)