Συνέντευξη στον Βαγγέλη Πλάκα

«Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η Ελλάδα δεν επιτρέπει την παράνομη είσοδο. Δεν παρακολουθούμε αδρανείς — είμαστε παρόντες, ενεργοί και αποφασισμένοι να διαφυλάξουμε την εθνική ασφάλεια και τη δημόσια τάξη», τονίζει σε συνέντευξή της στην «Π» η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη. Με την μεταναστευτική πίεση στην Κρήτη να οξύνεται η υφυπουργός αναφέρει για τους στόχους της κυβερνητικής πολιτικής: «Ο στόχος μας είναι διττός: να προστατεύσουμε τη νομιμότητα και την κοινωνική συνοχή, και ταυτόχρονα να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι ανοχύρωτη πύλη παράνομης εισόδου στην Ευρώπη».

Η κα. Βολουδάκη αναφέρεται και στη γεωπολιτική διάσταση του θέματος: «Οι ροές χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πολιτικής πίεσης, και ισχυρό χαρτί διαπραγμάτευσης ώστε τρίτα κράτη να αποσπάσουν γεωπολιτικά ή οικονομικά ανταλλάγματα. Το έχουμε δει ξανά, το 2020 στον Έβρο, με την εργαλειοποίηση ανθρώπων από την Τουρκία» και τονίζει την ανάγκη η Ε.Ε. να αναγνωρίσει ότι η πίεση που δέχεται σήμερα η Ελλάδα αφορά την ασφάλεια ολόκληρης της Ένωσης.

Κυρία Βολουδάκη, θεωρείτε συμβατή με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο αλλά και με ανθρωπιστικούς όρους την απόφαση ουσιαστικά φυλάκισης όσων μεταναστών φθάνουν στη χώρα και το «πάγωμα» της εξέτασης αιτήσεων ασύλου;
Η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με απόλυτο σεβασμό στο ευρωπαϊκό και διεθνές νομικό πλαίσιο. Το μέτρο της προσωρινής κράτησης, που εφαρμόζεται υπό αυστηρές προϋποθέσεις, είναι απολύτως συμβατό με την έννομη τάξη και προβλέπεται ρητά από την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία, ιδίως σε περιπτώσεις αυξημένων ροών που απειλούν να διαταράξουν τη δημόσια τάξη και ασφάλεια.
Η απόφαση για την προσωρινή αναστολή της υποβολής του ασύλου αφορά σε αφίξεις πολιτών τρίτων χωρών από τη Βόρεια Αφρική με πλωτά μέσα στην Κρήτη, μέσω οργανωμένων δικτύων διακίνησης, με πολύ χαμηλό ποσοστό ενδείξεων ανάγκης διεθνούς προστασίας. Ο στόχος μας είναι διττός: να προστατεύσουμε τη νομιμότητα και την κοινωνική συνοχή, και ταυτόχρονα να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι ανοχύρωτη πύλη παράνομης εισόδου στην Ευρώπη.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η χώρα ενεργοποιεί τέτοια μέτρα υπό συνθήκες έκτακτης πίεσης. Το ίδιο έγινε και στον Έβρο το 2020, όταν αντιμετωπίσαμε αντίστοιχη υβριδική απειλή. Και τότε, όπως και σήμερα, η Ελλάδα ενήργησε ψύχραιμα, θεσμικά και με την υποστήριξη των ευρωπαίων εταίρων της.
Η στρατηγική μας βασίζεται σε ανάλυση κινδύνου και τεκμηριωμένα δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση, διαφυλάσσουμε τον θεμελιώδη πυρήνα του δικαιώματος στο άσυλο και εγγυόμαστε συνθήκες αξιοπρέπειας και ασφάλειας για όλους. Η Ελλάδα παραμένει ένα κράτος δικαίου, σέβεται τις διεθνείς υποχρεώσεις της όμως δεν εκχωρεί την ευθύνη ελέγχου των συνόρων της.

Τι στοιχεία υπάρχουν για την άφιξη μεταναστών από τα βόρεια της Λιβύης το τελευταίο διάστημα; Υπάρχει χώρος στα υπάρχοντα κέντρα για την παραμονή τους;
Το τελευταίο διάστημα έχουν καταγραφεί πάνω από 2000 αφίξεις στην Κρήτη, σχεδόν αποκλειστικά από τα βόρεια παράλια της Λιβύης, μέσω καλά οργανωμένων επιχειρήσεων παράνομης διακίνησης. Οι ροές αυτές δεν συνιστούν αυθόρμητες μετακινήσεις πληθυσμών που βρίσκονται σε κίνδυνο προς την ασφάλεια, αλλά συντονισμένες ενέργειες από δίκτυα που εκμεταλλεύονται ανθρώπινες ζωές.
Η Κρήτη, ιστορικά εκτός των βασικών μεταναστευτικών διαδρόμων, δεν διέθετε υποδομές ικανές να καλύψουν μακροχρόνια τις ανάγκες τέτοιου αριθμού αφίξεων. Οι προσωρινές δομές σε Ηράκλειο, Χανιά και Ρέθυμνο φιλοξενούν σήμερα περίπου 800 άτομα, με την αποσυμφόρηση να προχωρά.
Για τον λόγο αυτό, προχωρούμε στον σχεδιασμό μόνιμης κλειστής δομής, ώστε οι μετανάστες να μη μένουν εκεί για μεγάλα διαστήματα και ταυτόχρονα να διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών. Παράλληλα συνεχίζουμε της συστηματικές μεταφορές προς κατάλληλες δομές στην ηπειρωτική Ελλάδα — πάνω από 1000 άτομα έχουν ήδη μετακινηθεί τις τελευταίες ημέρες.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, όσοι φτάνουν από περιοχές χωρίς ένδειξη ανάγκης διεθνούς προστασίας, θα επιστρέφονται άμεσα στις χώρες καταγωγής ή πρώτης υποδοχής. Η Ελλάδα δεν μπορεί και δεν πρόκειται να αποτελέσει αποθήκη ανθρώπων για λογαριασμό της Ευρώπης. Στόχος μας είναι η προστασία του κοινωνικού ιστού.

Εκτιμάτε ότι η αύξηση των ροών από Λιβύη σχετίζεται και με τη στάση του Χαφτάρ; Είναι και πολιτικό θέμα;
Η αύξηση των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη έχει σαφώς και γεωπολιτική διάσταση. Η στάση του στρατηγού Χαφτάρ και γενικότερα η αποσταθεροποίηση στη Λιβύη συνιστούν παράγοντες που επιτείνουν το πρόβλημα. Πρέπει να είμαστε σαφείς: ο στόχος τέτοιων πιέσεων δεν είναι μόνο η Ελλάδα, αλλά η Ευρώπη στο σύνολό της. Οι ροές χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πολιτικής πίεσης, και ισχυρό χαρτί διαπραγμάτευσης ώστε τρίτα κράτη να αποσπάσουν γεωπολιτικά ή οικονομικά ανταλλάγματα.
Το έχουμε δει ξανά, το 2020 στον Έβρο, με την εργαλειοποίηση ανθρώπων από την Τουρκία.
Η Ελλάδα, ως ευρωπαϊκό σύνορο, δεν θα επιτρέψει την αποσταθεροποίηση της περιοχής. Με ψυχραιμία και ετοιμότητα, λειτουργούμε ως ανάχωμα και υπερασπιζόμαστε με συνέπεια τις αξίες του κράτους δικαίου, την κοινωνική συνοχή και την εθνική και ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη ευρωπαϊκής απάντησης. Έχει αντιληφθεί η Ε.Ε. τα νέα δεδομένα;
Η Ελλάδα έχει ήδη θέσει το ζήτημα στο υψηλότερο πολιτικό και θεσμικό επίπεδο. Βρισκόμαστε σε διαρκή επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Frontex και τις αρμόδιες ευρωπαϊκές υπηρεσίες, με στόχο την ενίσχυση της επιτήρησης, τη χρηματοδοτική στήριξη και την τεχνική βοήθεια στη διαχείριση των ροών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναγνωρίσει ότι η πίεση που δέχεται σήμερα η Ελλάδα αφορά την ασφάλεια ολόκληρης της Ένωσης. Δεν πρόκειται για διμερές ζήτημα Ελλάδας–Λιβύης, αλλά για οργανωμένη πρόκληση με αποδέκτη την Ευρώπη. Η τακτική χρησιμοποίησης μεταναστευτικών ροών ως μοχλού πίεσης πρέπει να αντιμετωπιστεί συλλογικά και αποφασιστικά.
Η χώρα μας δεν περιμένει παθητικά. Πρωτοστατεί στη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη φύλαξη συνόρων και την πρόληψη παράνομων ροών. Η Κρήτη στέλνει ένα προειδοποιητικό μήνυμα σε όλη την Ευρώπη: απαιτείται άμεση και ενιαία αντίδραση.

Πόσες αιτήσεις ασύλου εκκρεμούν και τι ποσοστό εγκρίνεται;
Η επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου αποτελεί βασική κυβερνητική προτεραιότητα. Αυτή τη στιγμή εκκρεμούν περίπου 27.300 αιτήσεις πρώτου βαθμού. Για πολλές από τις αφίξεις, ιδίως από χώρες της Βόρειας Αφρικής, τα ποσοστά χορήγησης διεθνούς προστασίας είναι χαμηλά, συχνά κάτω από 10%.
Ο σχεδιασμός μας αφορά την ενίσχυση της Υπηρεσίας Ασύλου με ανθρώπινο δυναμικό, την ψηφιοποίηση κρίσιμων σταδίων καθώς και fasttrack διαδικασίες για υπηκόους από ασφαλείς τρίτες χώρες. Παράλληλα, συμμετέχουμε ενεργά στη διαμόρφωση ενιαίου ευρωπαϊκού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής, ώστε να διευκολυνθούν οι νόμιμες και ταχείες επιστροφές.
Το άσυλο δεν μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό καταχρηστικής εισόδου. Οφείλουμε να το προστατεύσουμε, ακριβώς για να παραμείνει αξιόπιστο και δίκαιο προς όσους το δικαιούνται πραγματικά.

Υπάρχει σκέψη για επανεξέταση των επιδοτήσεων προς ΜΚΟ που ασχολούνται με το μεταναστευτικό;
Η κυβέρνηση έχει ήδη θεσπίσει μητρώο καταγραφής και αξιολόγησης των ΜΚΟ, με κριτήρια διαφάνειας, αποτελεσματικότητας και συνεργασίας με τις αρμόδιες αρχές.
Οι οργανώσεις που λειτουργούν με επαγγελματισμό, κοινωνική ευθύνη και στο πλαίσιο της εθνικής πολιτικής θα συνεχίσουν να υποστηρίζονται. Αντίθετα, όσες επιλέγουν να λειτουργούν ως αυτόνομοι δρώντες ή να εργαλειοποιούν το μεταναστευτικό για ιδεολογικούς ή άλλους σκοπούς, τίθενται εκτός πλαισίου.
Η προστασία ευάλωτων πληθυσμών απαιτεί θεσμική σοβαρότητα. Δεν θα επαναληφθούν φαινόμενα αδιαφάνειας, ανοργανωσιάς ή “επαγγελματικού ακτιβισμού” χωρίς λογοδοσία. Το κράτος είναι και θα παραμείνει ο βασικός εγγυητής της νομιμότητας και της κοινωνικής συνοχής.

Ο ρόλος του Λιμενικού στα νότια της Κρήτης ποιος είναι; Θα εμποδίζει τις αφίξεις;
Το Λιμενικό Σώμα επιτελεί έναν κρίσιμο, διπλό ρόλο: επιτηρεί τα θαλάσσια σύνορα και επεμβαίνει όταν υπάρχει ανάγκη διάσωσης. Σε περιπτώσεις παράνομης εισόδου, εφαρμόζει μέτρα αποτροπής με απόλυτο σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και τις σχετικές οδηγίες.
Στην Κρήτη, έχει ήδη ενισχυθεί με ανθρώπινο δυναμικό, εξοπλισμό και πλωτά μέσα. Η παρουσία του είναι διαρκής, με υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας και επαγγελματισμού. Η αποστολή του είναι σαφής: να διασφαλίσει ότι τα ελληνικά – και κατ’ επέκταση ευρωπαϊκά – σύνορα προστατεύονται αποτελεσματικά.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η Ελλάδα δεν επιτρέπει την παράνομη είσοδο. Δεν παρακολουθούμε αδρανείς — είμαστε παρόντες, ενεργοί και αποφασισμένοι να διαφυλάξουμε την εθνική ασφάλεια και τη δημόσια τάξη.

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Πολιτική”, 19-7-2025)