Tης Αρχοντούλης Τσιλκιώτη

Σε μια εποχή όπου η πολιτική επικοινωνία διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο μέσα από τα ψηφιακά μέσα, τα κοινωνικά δίκτυα και τις νέες τεχνολογίες, η δημιουργία ενός πολιτικού φορέα μοιάζει όλο και περισσότερο με διαδικασία branding. Παράλληλα, η είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγή περιεχομένου, στον σχεδιασμό εικόνων, στη δημιουργία πολιτικών μηνυμάτων και στις στρατηγικές πολιτικού μάρκετινγκ μεταβάλλει ραγδαία τον τρόπο με τον οποίο χτίζονται τα σύγχρονα πολιτικά brands. Δεν είναι πλέον μόνο οι πολιτικές θέσεις που διαμορφώνουν την εικόνα ενός φορέα, αλλά και το όνομα, τα χρώματα, τα σύμβολα, η αισθητική παρουσία και η συνολική αφήγηση που τον συνοδεύει.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα δύο νέα πολιτικά εγχειρήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης: το «ΕΛΑΣ» που συνδέεται με τον Αλέξη Τσίπρα και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού.

Το βάρος ενός ιστορικού ονόματος

Στην περίπτωση του «ΕΛΑΣ», το βασικό στοιχείο του branding είναι το ίδιο το όνομα. Τα συγκεκριμένα αρχικά παραπέμπουν άμεσα στον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό της περιόδου της Κατοχής, ένα ιστορικό σύμβολο που έχει συνδεθεί με την Εθνική Αντίσταση και την παράδοση της ελληνικής Αριστεράς. Η επιλογή αυτή ενεργοποιεί ιστορικές μνήμες, πολιτικούς συνειρμούς και συναισθηματικές αναφορές που ξεπερνούν κατά πολύ την κυριολεκτική σημασία του νέου πολιτικού φορέα.

Η ίδια η επιλογή του ονόματος λειτουργεί ως πολιτικό μήνυμα. Επιδιώκει να αντλήσει κύρος από το παρελθόν και να δημιουργήσει συνδέσεις με ένα κοινό που αναγνωρίζει την ιστορική βαρύτητα του συμβόλου. Ωστόσο, αυτή η επιλογή συνοδεύεται και από κινδύνους, καθώς το όνομα κουβαλά διαφορετικές αναγνώσεις και πολιτικές μνήμες για διαφορετικά τμήματα της κοινωνίας.

Αν το όνομα του «ΕΛΑΣ» παραπέμπει στο παρελθόν, το λογότυπό του φαίνεται να κοιτάζει προς το μέλλον. Η καθαρή τυπογραφία, οι λιτές γραμμές και ο μινιμαλιστικός σχεδιασμός παραπέμπουν περισσότερο σε μια σύγχρονη πολιτική πλατφόρμα ή σε έναν οργανισμό δημόσιου διαλόγου παρά σε έναν φορέα που επικαλείται ένα τόσο βαρύ ιστορικό σύμβολο.

Το κόκκινο αστέρι που ενσωματώνεται στο γράμμα «Α» λειτουργεί ως διακριτική αναφορά στην αριστερή πολιτική παράδοση, χωρίς όμως να κυριαρχεί οπτικά. Παράλληλα, η περιορισμένη χρωματική παλέτα και η απουσία έντονων συμβολισμών δημιουργούν μια εικόνα που θυμίζει περισσότερο σύγχρονο πολιτικό brand σχεδιασμένο για την ψηφιακή εποχή.

Το περιστέρι, η ελιά και το μήνυμα της ελπίδας

Εντελώς διαφορετική είναι η στρατηγική που ακολουθεί η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία». Εδώ το πολιτικό branding στηρίζεται περισσότερο στο συναίσθημα και στη δημόσια εικόνα της ίδιας της Μαρίας Καρυστιανού. Κεντρικό στοιχείο του λογοτύπου αποτελεί το περιστέρι με το κλαδί ελιάς, ένα παγκόσμιο σύμβολο ειρήνης, συμφιλίωσης και ενότητας, το οποίο η ίδια έχει χρησιμοποιήσει και σε δημόσιες αναρτήσεις της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το περιστέρι συμβολίζει την ελπίδα και την ειρηνική συνύπαρξη, ενώ η ελιά παραπέμπει στη δημοκρατία, στη σοφία και στην ελληνική πολιτισμική παράδοση. Σε αντίθεση με το «ΕΛΑΣ», το οποίο αντλεί δύναμη από την ιστορική μνήμη, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» επενδύει περισσότερο σε θετικά συναισθήματα και σε μια αφήγηση ανανέωσης.

Σημαντικό ρόλο στο συγκεκριμένο πολιτικό brand παίζει και η ίδια η Μαρία Καρυστιανού. Η δημόσια παρουσία της, που συνδέθηκε με τη διεκδίκηση δικαιοσύνης μετά την τραγωδία των Τεμπών, έχει αποκτήσει έντονο συμβολικό χαρακτήρα. Ως αποτέλεσμα, το πολιτικό εγχείρημα δεν χτίζεται μόνο πάνω σε ιδέες και συνθήματα, αλλά και πάνω στην προσωπική ιστορία και στην ηθική νομιμοποίηση που απορρέει από αυτήν.

Η χρωματική ταυτότητα του λογοτύπου ενισχύει αυτή την προσέγγιση. Οι χρυσαφένιες αποχρώσεις, οι καμπύλες γραμμές και η συνύπαρξη πολλών συμβόλων δημιουργούν μια εικόνα που δίνει έμφαση στην αισιοδοξία, στην ηθική δικαίωση και στην κοινωνική συμφιλίωση.

Αυτή η εικόνα ενισχύθηκε και από την παρουσίαση βίντεο υποστήριξης κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, όπου εμφανίστηκαν επιστήμονες, αγρότες, επιχειρηματίες, νέοι και Έλληνες της διασποράς. Ξεχωριστή συμβολική βαρύτητα είχε η παρουσία της Χαρίτας Μάντολες, της γυναίκας που έχει ταυτιστεί με την κυπριακή τραγωδία του 1974, προσδίδοντας στο εγχείρημα στοιχεία ιστορικής μνήμης, αγώνα και διεκδίκησης δικαιοσύνης.

Δύο διαφορετικά brands, δύο διαφορετικές αφηγήσεις

Παρά τις διαφορές τους, τα δύο πολιτικά εγχειρήματα παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Και τα δύο επιχειρούν να δημιουργήσουν πολιτική ταυτότητα μέσα από ένα ισχυρό επικοινωνιακό πλαίσιο πριν ακόμη αποκτήσουν πλήρως διαμορφωμένη πολιτική φυσιογνωμία.

Το «ΕΛΑΣ» αντλεί δύναμη από την ιστορική μνήμη, την ιδεολογική παράδοση και τους συμβολισμούς της Αριστεράς. Αντίθετα, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» επενδύει στη συναισθηματική απήχηση, στην ηθική νομιμοποίηση και στη δύναμη της προσωπικής αφήγησης.

Η αισθητική της προσωρινότητας

Παρά τις εμφανείς διαφορές τους, τα δύο πολιτικά εγχειρήματα μοιράζονται ένα κοινό υπόβαθρο. Τόσο το «ΕΛΑΣ» όσο και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» δείχνουν να έχουν σχεδιαστεί πρωτίστως για να υπηρετήσουν μια άμεση πολιτική ανάγκη. Η εικόνα τους μοιάζει να προηγείται της πολιτικής τους εδραίωσης.

Σε ένα πολιτικό σύστημα που βρίσκεται σε φάση αναδιάταξης, το branding καλείται να καλύψει επικοινωνιακά την απουσία οργανωτικής ιστορίας, σταθερής κοινωνικής βάσης και συγκροτημένης ιδεολογικής παράδοσης. Έτσι, η γραφιστική μετατρέπεται σε μηχανισμό πολιτικής επιτάχυνσης. Το λογότυπο δεν έρχεται να αποτυπώσει μια ήδη διαμορφωμένη ταυτότητα· καλείται να δημιουργήσει την αίσθηση αυτής της ταυτότητας πριν ακόμη αποκτήσει πραγματικό πολιτικό βάθος.

Ίσως τελικά αυτή η αίσθηση βιασύνης και προσωρινότητας να αποτελεί το πιο ενδιαφέρον κοινό στοιχείο των δύο εγχειρημάτων και ταυτόχρονα ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της σύγχρονης πολιτικής εποχής.

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πολιτική», 6-6-2026)