του Γιάννη Ανδρουλάκη, Προέδρου του Πράσινου Ταμείου

Η Θεσσαλονίκη έχει ένα φιλόδοξο πλάνο να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2030, οδεύοντας προς τη δίκαιη πράσινη μετάβαση, η οποία απαιτεί σημαντικές αλλαγές, όπως η αστική αναζωογόνηση της πόλης και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Το Πράσινο Ταμείο προσφέρει αποφασιστικά τη στήριξή του, παρέχοντας χρηματοδοτικούς πόρους σε μια σειρά δράσεων, που σχετίζονται με τις απαλλοτριώσεις, την πυροπροστασία, την αστική ανάπλαση, την πανεπιστημιακή έρευνα, μεταξύ άλλων, στηρίζοντας ενεργά τους δήμους στη διαμόρφωση ανθεκτικών, πράσινων και χαμηλών εκπομπών άνθρακα πόλεων. Στο πλαίσιο αυτής της στήριξης εντάσσεται η χρηματοδότηση δράσεων αστικής αναζωογόνησης μέσα από το πρόγραμμα χρηματοδότησης «Δράσεις περιβαλλοντικού ισοζυγίου», με συνολικό προϋπολογισμό 24,7 εκατ. ευρώ, ενός εκ των εμβληματικών προγραμμάτων του Πράσινου Ταμείου. Ενδεικτικά, το Ταμείο έχει χρηματοδοτήσει την ένταξη μιας σειράς δράσεων, όπως οι κάτωθι:

• Την ανάπλαση της οδού Αγίας Σοφίας, με αρχικό προϋπολογισμό 1,97 εκατ. ευρώ, ενώ θα ακολουθήσει συμπληρωματική ένταξη αντίστοιχου ποσού εντός του 2025 για την ολοκλήρωση του έργου

• Την ανάπλαση και βιοκλιματική αναβάθμιση της Πλατείας Ελευθερίας σε «Πλατεία Μνήμης» για το εβραϊκό Ολοκαύτωμα, συνολικού προϋπολογισμού 8,5 εκατ. ευρώ

• Τα Σχέδια Αστικής Προσβασιμότητας με χρηματοδότηση 124.000 ευρώ

• Τα Επιχειρησιακά Σχέδια Εξασφάλισης Κοινόχρηστων και Κοινωφελών Χώρων με 74.400 ευρώ

• Τα Σχέδια Φόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων με 70.080 ευρώ

• Την αποκατάσταση του Διατηρητέου Σχολείου Κριεζώτου, έργο σε εξέλιξη πληρωμών,  με ποσό ένταξης 2 εκατ. ευρώ

• Την αποκατάσταση, στατική ενίσχυση και ενεργειακή αναβάθμιση του διατηρητέου σχολικού συγκροτήματος στην οδό Ικτίνου 5 με το ποσό των 2 εκατ. ευρώ.

Ένας άλλος χρηματοδοτικός πυλώνας του Πράσινου Ταμείου αφορά στις απαλλοτριώσεις, οι οποίες αποτελούν τον επιτελικό στόχο του περιβαλλοντικού ισοζυγίου, για αυτό βρίσκονται σε υψηλή θέση μεταξύ των προτεραιοτήτων του και καταλαμβάνουν υψηλή, αντίστοιχα, θέση στον πίνακα κατανομής των πόρων του. Κατ’ ουσίαν, χρηματοδοτούνται οι Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού για την αποζημίωση των προς απαλλοτρίωση χώρων για τη δημιουργία αμιγώς κοινόχρηστων χώρων και χώρων πρασίνου, οι οποίοι έχουν ιδιαίτερη πολεοδομική σημασία και των οποίων η εξασφάλιση αποζημίωσης έχει επείγοντα χαρακτήρα. Ακόμη, το Ταμείο διαθέτει επιπλέον πόρους για τη χρηματοδότηση της εκπόνησης των Επιχειρησιακών Σχεδίων για την εξασφάλιση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων – Ε.Σ.Ε.Κ.Κ., για την περαιτέρω στήριξη των ενεργειών των δήμων. Ειδικά για τον Δήμο Θεσσαλονίκης, μέχρι στιγμής έχουν απορροφηθεί 3,4 εκατ. ευρώ και αφορούν εκτάσεις στον τερματικό σταθμό του μετρό, κοινόχρηστους χώρους για την απόδοσή τους στο κοινό και παιδικές χαρές. Πλέον αυτών των πόρων, με πρόσφατες αποφάσεις έχουν δεσμευτεί άλλα 4,66 εκατ. ευρώ για απαλλοτριώσεις χώρων στον τερματικό σταθμό του μετρό και έναν κοινόχρηστο χώρο στο Ρέμα Κυβερνείου. Δυνητικά, η συνολική χρηματοδότηση του Δήμου Θεσσαλονίκης για τον σκοπό αυτό μπορεί να υπερβεί, τελικά, το ποσό των 11 εκατ. ευρώ. Οι χρηματοδοτικές ενισχύσεις δεν περιορίζονται βέβαια στον Δήμο Θεσσαλονίκης, αλλά εκτείνονται και σε άλλους δήμους, όπως ενδεικτικά στον Δήμο Κορδελιού – Ευόσμου, ο οποίος χρηματοδοτήθηκε με 1,5 εκατ. ευρώ, τον Δήμο Παύλου Μελά με 1,2 εκατ. ευρώ και τον Δήμο Πυλαίας – Χορτιάτη με 1,1 εκατ. ευρώ.

Για τη χρηματοδότηση της πυροπροστασίας κατοικημένων περιοχών με περιαστικά δάση, μια σημαντική πρωτοβουλία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Θόδωρου Σκυλακάκη, που χρηματοδοτήθηκε από το Πράσινο Ταμείο, στον νομό Θεσσαλονίκης εντάχθηκαν το 2024 έργα προϋπολογισμού 2 εκατ. ευρώ.

Η συνεισφορά του Πράσινου Ταμείου εκτείνεται και στην ενδυνάμωση της επιστημονικής έρευνας, όπως ενδεικτικά αναφέρεται η χρηματοδότηση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με 243.500 ευρώ για τη μελέτη του πληθυσμού και την κατάσταση διατήρησης του Τρυγονιού, καθώς και την ανάπτυξη έξυπνου ψηφιακού συστήματος παρακολούθησης των απειλών στη βιοποικιλότητα με το ποσό των 100.000 ευρώ. Ακόμη, παρείχε οικονομική στήριξη στο Φυτώριο Λαγκαδά ύψους 259.104 ευρώ για τη χρηματοδότηση δράσεων αναδάσωσης.

Μια ακόμη συνεισφορά αποτελεί η χρηματοδότηση του Δήμου Θεσσαλονίκης με 80.000 ευρώ για την εκπόνηση του κλιματικού συμφώνου, του σχεδίου κλιματικής ουδετερότητας και του επενδυτικού σχεδίου, στο πλαίσιο της συμμετοχής της πόλης, μαζί με άλλες πέντε ελληνικές πόλεις, στην Ευρωπαϊκή Αποστολή «100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030». Στις προθέσεις του Πράσινου Ταμείου είναι η περαιτέρω υποστήριξη των δράσεων των έξι Κλιματικά Ουδέτερων Πόλεων, στον βαθμό που είναι εφικτό, για την ωρίμανση δράσεων προς χρηματοδότηση μεγαλύτερων έργων, εφόσον εξασφαλίζεται η υλοποίηση του έργου είτε με χρηματοδότηση του Ταμείου είτε με χρηματοδοτήσεις από άλλους πόρους.

Το 2025 θα είναι ακόμη μια χρονιά βιώσιμης αστικής ανάπτυξης για την Ελλάδα και το Πράσινο Ταμείο εργάζεται εντατικά και αποδοτικά, ώστε να ανταποκρίνεται στις νέες αστικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. Η Θεσσαλονίκη ήδη πρωτοστατεί στην εθνική προσπάθεια για τη δίκαιη πράσινη μετάβαση και οι χρηματοδοτικές ενισχύσεις του Πράσινου Ταμείου αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση, μια ευκαιρία αστικής αναγέννησης προς όφελος όλων των πολιτών και του φυσικού περιβάλλοντος.

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Πολιτική”, 15.3.2025)